Δικαστική άδεια για παρένθετη μητρότητα: από τον έλεγχο των προϋποθέσεων μέχρι την αμετάκλητη απόφαση.
Στην Ελλάδα η παρένθετη μητρότητα επιτρέπεται μόνο με δικαστική άδεια του Πολυμελούς Πρωτοδικείου, που δίνεται πριν από τη μεταφορά του γονιμοποιημένου ωαρίου στην κυοφόρο (άρθρο 1458 ΑΚ). Η άδεια ισχύει μόλις η απόφαση γίνει αμετάκλητη.
Η Δικηγορική Εταιρεία «Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες» προετοιμάζει και καταθέτει αιτήσεις δικαστικής άδειας για παρένθετη μητρότητα και εκπροσωπεί τους αιτούντες στο δικαστήριο, με εχεμύθεια.
- Έλεγχος προϋποθέσεων: ιατρική αδυναμία, κατοικία, ηλικία, κυοφόρος
- Έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα και πλήρης φάκελος
- Αίτηση, εκπροσώπηση και παρακολούθηση μέχρι το αμετάκλητο
Ποιοι χειρίζονται την αίτησή σας
- Η Δικηγορική Εταιρεία έχει μακρόχρονη εμπειρία στην κατάθεση αιτήσεων δικαστικής άδειας για παρένθετη μητρότητα (άρθρο 1458 ΑΚ).
- Ο Δημήτρης Κατσάμπουλας είναι νομικός σύμβουλος της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής.
- Έχει εργαστεί στο παρελθόν ως νομικός σύμβουλος (in-house) μονάδων εξωσωματικής γονιμοποίησης, γνωρίζει δηλαδή τη διαδικασία και από την πλευρά της κλινικής.
- Έχει μιλήσει σε ιατρικά συνέδρια για το νομικό πλαίσιο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, όπως στην Ιθάκη.
- Έχει συμμετάσχει επανειλημμένως σε τηλεοπτικές εκπομπές, σε μεγάλα δελτία ειδήσεων αλλά και σε κοινωνικές εκπομπές, για το νομοθετικό πλαίσιο της εξωσωματικής γονιμοποίησης και τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας.
Την άδεια τη χορηγεί το δικαστήριο, εφόσον αποδειχθούν οι προϋποθέσεις του νόμου. Δεν υποσχόμαστε αποτέλεσμα· φροντίζουμε ο φάκελός σας να είναι πλήρης, τεκμηριωμένος και έτοιμος έγκαιρα.
- Έλεγχος των προϋποθέσεων πριν ξεκινήσετε
- Σύνταξη της έγγραφης συμφωνίας χωρίς αντάλλαγμα
- Πλήρης φάκελος με ιατρικές και ψυχολογικές γνωματεύσεις
- Κατάθεση της αίτησης και εκπροσώπηση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο
- Παρακολούθηση μέχρι να γίνει η απόφαση αμετάκλητη
- Συντονισμός με τη μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής
- Ληξιαρχική δήλωση της γέννησης με τη δικαστική άδεια
Στην εκπομπή της Κατερίνας Καινούργιου για την παρένθετη μητρότητα
Πρωτοπορία και νομολογία από το γραφείο μας
Για πρώτη φορά, απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (ΠολΠρΑθ 126/2026), σε υπόθεση που χειρίστηκε η Δικηγορική Εταιρεία μας, επέτρεψε σε γυναίκα που είχε συμπληρώσει το 54ο έτος της ηλικίας της να προχωρήσει σε παρένθετη μητρότητα. Η αιτούσα είχε καταθέσει την αίτηση πριν συμπληρώσει το όριο ηλικίας, και το δικαστήριο όρισε προθεσμία έξι μηνών για να γίνει η μεταφορά του εμβρύου, κρίνοντας ότι δεν υπήρχε ιατρικός κίνδυνος, αφού το παιδί θα κυοφορούσε νεότερη γυναίκα.
Κάθε υπόθεση κρίνεται με τα δικά της στοιχεία· η απόφαση αυτή δείχνει ότι το δικαστήριο εξετάζει τις ιδιαίτερες περιστάσεις κάθε αίτησης.
Παρένθετη μητρότητα: προϋποθέσεις και δικαστική άδεια
Τι απαιτεί ο νόμος, ποια έγγραφα χρειάζονται, ποια είναι τα βήματα και ποια τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις όλων.
Η παρένθετη μητρότητα επιτρέπεται στην Ελλάδα υπό τους όρους του άρθρου 1458 ΑΚ και του άρθρου 8 του ν. 3089/2002 (άρθρο 13 ν. 3305/2005). Μια άλλη γυναίκα κυοφορεί το παιδί για λογαριασμό της γυναίκας που είναι ιατρικά αδύνατο να κυοφορήσει, με γονιμοποιημένο ωάριο που δεν προέρχεται από την κυοφόρο.
Το ελληνικό σύστημα στηρίζεται στη δικαστική άδεια πριν από τη μεταφορά: το δικαστήριο ελέγχει από πριν τις προϋποθέσεις, και με την άδεια η αιτούσα τεκμαίρεται μητέρα του παιδιού από τη γέννησή του. Ο ν. 5197/2025 (ΦΕΚ Α’ 76/16.5.2025) ξεκαθάρισε ότι η άδεια ισχύει μόλις η απόφαση γίνει αμετάκλητη, ότι η αδυναμία λόγω φύλου δεν αρκεί και ότι απαιτείται κατοικία στην Ελλάδα και για τις δύο γυναίκες.
Το ρυθμιστικό πλαίσιο αλλάζει. Τα τελευταία χρόνια τροποποιήθηκαν οι κανόνες για την ηλικία (ν. 4958/2022), για την ανεύρεση κυοφόρου (αρμοδιότητα της ΕΑΙΥΑ) και για την κατοικία (ν. 5197/2025). Ελέγχουμε πάντα το ισχύον κείμενο και τις αποφάσεις της ΕΑΙΥΑ κατά την κατάθεση.
Οι προϋποθέσεις του νόμου
Όλες πρέπει να συντρέχουν και να αποδεικνύονται στο δικαστήριο.
Δικαστική άδεια πριν από τη μεταφορά
Η μεταφορά στο σώμα άλλης γυναίκας γονιμοποιημένων ωαρίων, ξένων προς την ίδια, και η κυοφορία από αυτήν επιτρέπονται μόνο με δικαστική άδεια που δίνεται πριν από τη μεταφορά. Η άδεια ισχύει μόλις η απόφαση γίνει αμετάκλητη.
Άρθρο 1458 ΑΚ · ν. 5197/2025, άρθρο 46
Ιατρική αδυναμία κυοφορίας
Η αίτηση υποβάλλεται από τη γυναίκα που θέλει να αποκτήσει παιδί, εφόσον αποδεικνύεται ότι είναι ιατρικά αδύνατο να κυοφορήσει. Ο νόμος ορίζει ρητά ότι η αδυναμία κυοφορίας λόγω φύλου δεν συνιστά ιατρική αδυναμία.
Άρθρο 1458 ΑΚ
Καταλληλότητα της κυοφόρου
Πρέπει να αποδεικνύεται ότι η γυναίκα που προσφέρεται να κυοφορήσει είναι κατάλληλη λόγω της υγείας της. Υποβάλλεται στις ιατρικές εξετάσεις του νόμου και σε ενδελεχή ψυχολογική αξιολόγηση. Το ωάριο δεν μπορεί να είναι δικό της.
Άρθρο 1458 ΑΚ · άρθρα 4, 13 παρ. 2 ν. 3305/2005
Έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα
Απαιτείται έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα ανάμεσα στους μελλοντικούς γονείς και την κυοφόρο, καθώς και τον σύζυγό της, αν είναι έγγαμη. Επιτρέπεται μόνο η κάλυψη δαπανών και η αποζημίωση για απώλεια αποδοχών, όπως τις ορίζει η ΕΑΙΥΑ.
Άρθρο 1458 ΑΚ · άρθρο 13 παρ. 4 ν. 3305/2005
Κατοικία στην Ελλάδα
Από τον ν. 5197/2025 τα άρθρα 1458 και 1464 ΑΚ εφαρμόζονται μόνο αν και η αιτούσα και η κυοφόρος έχουν την κατοικία τους στην Ελλάδα. Η προσωρινή διαμονή, που αρκούσε με τον ν. 4272/2014, δεν αρκεί πλέον.
Άρθρο 8 ν. 3089/2002, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 46 ν. 5197/2025
Ηλικία και ιστορικό
Η απόφαση 1704/2022 της ΕΑΙΥΑ ορίζει ως προϋποθέσεις για την παρένθετη μητρότητα ηλικία άνω των 25 και έως 54 ετών (από 50 έως 54 με ειδική άδεια της ΕΑΙΥΑ) και η κυοφόρος να μην έχει υποβληθεί σε περισσότερες από δύο καισαρικές.
Απόφαση ΕΑΙΥΑ 1704/2022 (ΦΕΚ Β’ 5524/26.10.2022)
Η διαδρομή βήμα-βήμα
Η σειρά που ορίζει ο νόμος, από την ιατρική ένδειξη μέχρι την καταχώριση της γέννησης.
Ιατρική ένδειξη
Ο θεράπων γιατρός τεκμηριώνει ότι η γυναίκα που θέλει να αποκτήσει παιδί είναι ιατρικά αδύνατο να κυοφορήσει. Χωρίς αυτή την προϋπόθεση η άδεια δεν μπορεί να δοθεί.
Άρθρο 1458 ΑΚ
Εύρεση κυοφόρου
Η κυοφόρος μπορεί να είναι πρόσωπο του περιβάλλοντός σας. Οι μελλοντικοί γονείς μπορούν επίσης να απευθυνθούν σε ΜΙΥΑ για την ανεύρεση κυοφόρου, σύμφωνα με τις αποφάσεις της ΕΑΙΥΑ. Η διαφήμιση και η μεσιτεία με αντάλλαγμα απαγορεύονται και τιμωρούνται.
Άρθρο 13 παρ. 5 ν. 3305/2005 · απόφαση ΕΑΙΥΑ 1704/2022
Έλεγχοι και έγγραφη συμφωνία
Ιατρικές εξετάσεις και ψυχολογική αξιολόγηση της κυοφόρου, έλεγχος υγείας των μελλοντικών γονέων και υπογραφή της έγγραφης συμφωνίας χωρίς αντάλλαγμα, με τη συναίνεση του συζύγου της κυοφόρου αν είναι έγγαμη.
Άρθρο 13 παρ. 2–4 ν. 3305/2005
Αίτηση και δικαστική άδεια
Η αίτηση κατατίθεται στο Πολυμελές Πρωτοδικείο της περιφέρειας όπου έχει τη συνήθη διαμονή της η αιτούσα ή η κυοφόρος, και δικάζεται με τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει να γίνει η συζήτηση κεκλεισμένων των θυρών, για την προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής.
Άρθρο 799 και 740 παρ. 1 ΚΠολΔ · άρθρο 121 ΕισΝΑΚ
Μεταφορά του εμβρύου
Η μεταφορά στη μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής γίνεται αφού η απόφαση που δίνει την άδεια γίνει αμετάκλητη.
Άρθρο 1458 ΑΚ
Γέννηση και ληξιαρχική δήλωση
Μητέρα του παιδιού τεκμαίρεται η γυναίκα που πήρε τη δικαστική άδεια. Στη δήλωση της γέννησης στο ληξιαρχείο προσκομίζεται και η δικαστική άδεια.
Άρθρο 1464 ΑΚ · άρθρο 20 ν. 344/1976
Τι ετοιμάζουμε μαζί σας
Τα έγγραφα που χρειάζονται συνήθως για την αίτηση δικαστικής άδειας. Η τελική λίστα προσαρμόζεται σε κάθε περίπτωση και στις απαιτήσεις του δικαστηρίου.
- Ιατρική βεβαίωση για την αδυναμία κυοφορίαςΓνωμάτευση του θεράποντος γιατρού ότι η αιτούσα είναι ιατρικά αδύνατο να κυοφορήσει, με το σχετικό ιατρικό ιστορικό.
Άρθρο 1458 ΑΚ
- Ιατρικές εξετάσεις της κυοφόρουΈλεγχος για HIV 1 και 2, ηπατίτιδα Β και C και σύφιλη, και γνωμάτευση ότι η υγεία της επιτρέπει την κυοφορία.
Άρθρο 1458 ΑΚ · άρθρα 4 παρ. 2, 13 παρ. 2 ν. 3305/2005
- Ψυχολογική αξιολόγηση της κυοφόρουΕνδελεχής ψυχολογική αξιολόγηση από ειδικό, όπως απαιτεί ο νόμος.
Άρθρο 13 παρ. 2 ν. 3305/2005
- Εξετάσεις των μελλοντικών γονέωνΟ ίδιος υποχρεωτικός έλεγχος υγείας ισχύει και για τα πρόσωπα που επιδιώκουν να αποκτήσουν παιδί.
Άρθρο 13 παρ. 3 ν. 3305/2005
- Έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμαΥπογράφεται από τους μελλοντικούς γονείς και την κυοφόρο. Προβλέπει μόνο όσα επιτρέπει ο νόμος: δαπάνες εγκυμοσύνης, τοκετού και λοχείας και αποζημίωση για απώλεια αποδοχών.
Άρθρο 1458 ΑΚ · άρθρο 13 παρ. 4 ν. 3305/2005
- Συναίνεση του συζύγου της κυοφόρουΑν η κυοφόρος είναι έγγαμη, ο σύζυγός της συμβάλλεται κι αυτός στην έγγραφη συμφωνία.
Άρθρο 1458 ΑΚ
- Αποδεικτικά κατοικίας στην ΕλλάδαΓια την αιτούσα και για την κυοφόρο, γιατί από το 2025 απαιτείται κατοικία στην Ελλάδα και για τις δύο.
Άρθρο 8 ν. 3089/2002 (ν. 5197/2025)
- Ταυτότητες και πιστοποιητικά οικογενειακής κατάστασηςΓια όλους τους συμβαλλομένους, ώστε να αποδεικνύεται η ταυτότητα και η οικογενειακή κατάσταση καθενός και να είναι σαφές ποιοι πρέπει να συναινέσουν.
Πρακτική προετοιμασία του φακέλου
- Λοιπά συμπληρωματικά έγγραφαΑνάλογα με την περίπτωση: στοιχεία της ΜΙΥΑ που θα κάνει τη μεταφορά, ιστορικό κυήσεων της κυοφόρου, άδεια της ΕΑΙΥΑ όπου απαιτείται λόγω ηλικίας, και ό,τι άλλο στηρίζει την αίτηση.
Άρθρο 4 ν. 3305/2005 · απόφαση ΕΑΙΥΑ 1704/2022
Πώς δουλεύουμε μαζί σας, στην πράξη
Από την πρώτη συνάντηση μέχρι το ληξιαρχείο. Δεν δίνουμε γενικούς χρόνους: η διάρκεια εξαρτάται από το δικαστήριο και από το πότε η απόφαση γίνεται αμετάκλητη.
Πρώτη συνάντηση
Ακούμε την ιστορία σας και ελέγχουμε μαζί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις: ιατρική αδυναμία κυοφορίας, κατοικία, ηλικία, καταλληλότητα της κυοφόρου. Σας εξηγούμε κάθε στάδιο από την αρχή.
Προετοιμασία του φακέλου
Σας δίνουμε λίστα εγγράφων προσαρμοσμένη στην περίπτωσή σας, επικοινωνούμε με τους γιατρούς για τις γνωματεύσεις που χρειάζονται και συντάσσουμε την έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα.
Κατάθεση της αίτησης
Συντάσσουμε και καταθέτουμε την αίτηση δικαστικής άδειας στο αρμόδιο Πολυμελές Πρωτοδικείο, με όλα τα έγγραφα που τη στηρίζουν.
Άρθρο 799 ΚΠολΔ
Συζήτηση στο δικαστήριο
Η υπόθεση δικάζεται με τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας. Σας προετοιμάζουμε για τη συζήτηση και σας εκπροσωπούμε. Όπου χρειάζεται, ζητάμε η συζήτηση να γίνει κεκλεισμένων των θυρών.
Άρθρο 121 ΕισΝΑΚ · άρθρο 799 ΚΠολΔ
Απόφαση και αμετάκλητο
Παρακολουθούμε την έκδοση της απόφασης και φροντίζουμε για τα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έγινε αμετάκλητη, γιατί μόνο τότε ισχύει η άδεια.
Άρθρο 1458 ΑΚ
Συντονισμός με την κλινική
Επικοινωνούμε με τη ΜΙΥΑ ώστε η μεταφορά να προγραμματιστεί μετά την αμετάκλητη άδεια και οι καταβολές προς την κυοφόρο να γίνονται με παραστατικά, όπως ορίζει η ΕΑΙΥΑ.
Απόφαση ΕΑΙΥΑ 1704/2022
Μεταφορά του εμβρύου
Η ιατρική πράξη γίνεται από τη μονάδα. Είμαστε διαθέσιμοι για κάθε νομικό ερώτημα που προκύπτει κατά την κύηση.
Ληξιαρχική δήλωση της γέννησης
Σας καθοδηγούμε στη δήλωση της γέννησης στο ληξιαρχείο, όπου προσκομίζεται η δικαστική άδεια, ώστε μητέρα να καταχωριστεί η γυναίκα που πήρε την άδεια.
Άρθρο 1464 ΑΚ · άρθρο 20 ν. 344/1976
Δικαιώματα και υποχρεώσεις στην παρένθετη μητρότητα
Οι γονείς που επιδιώκουν να αποκτήσουν παιδί
Η δικαστική άδεια είναι το κλειδί: με αυτήν η αιτούσα τεκμαίρεται μητέρα του παιδιού από τη γέννησή του.
- Δικαίωμα: η αιτούσα που πήρε την άδεια τεκμαίρεται μητέρα, και η γέννηση δηλώνεται με τη δικαστική άδεια (άρθρο 1464 ΑΚ).
- Δικαίωμα: πλήρης ενημέρωση και έγγραφη συναίνεση σε κάθε ιατρική πράξη (άρθρο 1456 ΑΚ, άρθρα 11–12 ν. 3418/2005).
- Υποχρέωση: έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα. Καταβάλλονται μόνο οι δαπάνες και οι αποζημιώσεις που επιτρέπει ο νόμος, στα όρια της ΕΑΙΥΑ.
- Υποχρέωση: υποχρεωτικός έλεγχος της υγείας τους πριν από την εφαρμογή της μεθόδου (άρθρο 13 παρ. 3 ν. 3305/2005).
- Υποχρέωση: καμία μεταφορά πριν γίνει αμετάκλητη η άδεια.
Άρθρα 1458, 1464 ΑΚ · άρθρο 13 ν. 3305/2005
Η γυναίκα που κυοφορεί
Ο νόμος την προστατεύει με ιατρικό και ψυχολογικό έλεγχο, με την απαγόρευση κάθε ανταλλάγματος και με την κάλυψη των δαπανών της.
- Δικαίωμα: κάλυψη των δαπανών εγκυμοσύνης, κυοφορίας, τοκετού και λοχείας και αποζημίωση για τις αποδοχές που στερήθηκε, όπως τις ορίζει η ΕΑΙΥΑ (άρθρο 13 παρ. 4 ν. 3305/2005).
- Δικαίωμα: πλήρης ενημέρωση και συναίνεση σε κάθε ιατρική πράξη, και τήρηση του ιατρικού απορρήτου (άρθρα 11–13 ν. 3418/2005).
- Δικαίωμα: αν αποδειχθεί ότι το παιδί κατάγεται βιολογικά από την ίδια, μπορεί να προσβάλει τη μητρότητα μέσα σε έξι μήνες από τον τοκετό (άρθρο 1464 ΑΚ).
- Υποχρέωση: ιατρικές εξετάσεις και ενδελεχής ψυχολογική αξιολόγηση (άρθρο 13 παρ. 2 ν. 3305/2005).
- Υποχρέωση: έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα, με τη συναίνεση του συζύγου της αν είναι έγγαμη (άρθρο 1458 ΑΚ).
Άρθρα 1458, 1464 ΑΚ · άρθρο 13 ν. 3305/2005
Τα όρια του νόμου
- Χωρίς αντάλλαγμα: καμία πληρωμή πέρα από τις δαπάνες και την αποζημίωση για απώλεια αποδοχών, στο ύψος που ορίζει η ΕΑΙΥΑ. Οι καταβολές γίνονται με παραστατικά και μόνο εφόσον υπάρχει δικαστική άδεια (απόφαση ΕΑΙΥΑ 1704/2022).
- Ξένο ωάριο: το γονιμοποιημένο ωάριο δεν μπορεί να προέρχεται από την κυοφόρο (άρθρο 1458 ΑΚ).
- Ιατρική αδυναμία: απαιτείται ιατρική αδυναμία κυοφορίας της αιτούσας· η αδυναμία λόγω φύλου δεν αρκεί.
- Κατοικία: και οι δύο γυναίκες πρέπει να έχουν την κατοικία τους στην Ελλάδα (άρθρο 8 ν. 3089/2002, όπως ισχύει).
- Ηλικία: έως 54 ετών, με ειδική άδεια της ΕΑΙΥΑ μετά τα 50 (άρθρο 4 ν. 3305/2005· απόφαση ΕΑΙΥΑ 1704/2022).
Ποινικές κυρώσεις. Όποιος μετέχει στη διαδικασία απόκτησης παιδιού μέσω παρένθετης μητρότητας χωρίς να τηρηθούν οι όροι του νόμου τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος διαφημίζει, έστω και συγκαλυμμένα, την απόκτηση παιδιού μέσω τρίτης γυναίκας ή παρέχει κατ’ επάγγελμα μεσιτικές υπηρεσίες με οποιοδήποτε αντάλλαγμα (άρθρο 26 παρ. 8 ν. 3305/2005). Η δημόσια προβολή της μεθόδου επιτρέπεται μόνο στις μονάδες και στους γιατρούς, με τους κανόνες της ΕΑΙΥΑ.
Πριν ξεκινήσετε: πρακτικές συμβουλές
Ενδεικτικά βήματα. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική.
Βεβαιωθείτε ότι η μονάδα έχει άδεια
Οι μονάδες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και οι τράπεζες κρυοσυντήρησης λειτουργούν με άδεια της ΕΑΙΥΑ. Ρωτήστε και ελέγξτε.
Διαβάστε πριν υπογράψετε
Τα έντυπα συναίνεσης για την κρυοσυντήρηση και την τύχη των γονιμοποιημένων ωαρίων έχουν νομικές συνέπειες για χρόνια. Κρατήστε αντίγραφα όλων.
Ζητήστε τον ιατρικό σας φάκελο
Έχετε δικαίωμα πρόσβασης και αντιγράφων. Ένας πλήρης φάκελος είναι απαραίτητος και για την αίτηση παρένθετης μητρότητας.
Αποφύγετε αγγελίες και μεσάζοντες
Η διαφήμιση της παρένθετης μητρότητας και η μεσιτεία με αντάλλαγμα τιμωρούνται ποινικά. Καμία πληρωμή εκτός του νόμιμου πλαισίου.
Ξεκινήστε νωρίς τη νομική προετοιμασία
Η άδεια πρέπει να είναι αμετάκλητη πριν από τη μεταφορά. Το νομικό και το ιατρικό πρόγραμμα πρέπει να σχεδιάζονται μαζί.
Συχνές ερωτήσεις για την παρένθετη μητρότητα
Πόσο κοστίζει η αίτηση για παρένθετη μητρότητα;
Δεν υπάρχει ένα σταθερό κόστος. Η αμοιβή εξαρτάται από την περίπτωση: από το αν η κυοφόρος έχει ήδη βρεθεί, από τα έγγραφα και τις γνωματεύσεις που χρειάζονται, από το αρμόδιο δικαστήριο και από τον χρόνο που θα απαιτήσει η υπόθεση. Μετά την πρώτη συνάντηση σας ενημερώνουμε γραπτά για την αμοιβή. Οι δαπάνες της κυοφόρου καλύπτονται μόνο μέσα στα όρια που ορίζει η ΕΑΙΥΑ.
Πόσο διαρκεί η διαδικασία της δικαστικής άδειας;
Δεν μπορεί να δοθεί ένας γενικός χρόνος. Εξαρτάται από το δικαστήριο και τον προσδιορισμό της συζήτησης, από την πληρότητα του φακέλου και από το πότε η απόφαση γίνεται αμετάκλητη, γιατί μόνο τότε ισχύει η άδεια. Γι’ αυτό η νομική προετοιμασία καλό είναι να ξεκινά παράλληλα με την ιατρική.
Μπορεί ζευγάρι που ζει στο εξωτερικό να κάνει παρένθετη μητρότητα στην Ελλάδα;
Από τον ν. 5197/2025 τα άρθρα 1458 και 1464 ΑΚ εφαρμόζονται μόνο αν και η αιτούσα και η κυοφόρος έχουν την κατοικία τους στην Ελλάδα. Η προσωρινή διαμονή, που αρκούσε με τον ν. 4272/2014, δεν αρκεί πλέον (άρθρο 8 ν. 3089/2002, όπως ισχύει). Αν ζείτε στο εξωτερικό, εξετάζουμε μαζί αν έχετε πράγματι κατοικία στην Ελλάδα και πώς αποδεικνύεται.
Μπορεί άγαμη γυναίκα να ζητήσει δικαστική άδεια;
Ναι. Η αίτηση υποβάλλεται από τη γυναίκα που θέλει να αποκτήσει παιδί και είναι ιατρικά αδύνατο να κυοφορήσει, έγγαμη ή άγαμη. Για άγαμη γυναίκα η συναίνεση στην ιατρική υποβοήθηση δίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο, και αν ζει σε ελεύθερη ένωση απαιτείται και η συναίνεση του συντρόφου της (άρθρα 1456, 1458 ΑΚ).
Μπορεί άνδρας μόνος του ή ζευγάρι ανδρών να καταφύγει σε παρένθετη μητρότητα;
Όχι, με το ισχύον ελληνικό δίκαιο. Το άρθρο 1458 ΑΚ προβλέπει ότι την άδεια τη ζητά η γυναίκα που θέλει να αποκτήσει παιδί και αποδεικνύει ιατρική αδυναμία κυοφορίας, και ορίζει ρητά ότι η αδυναμία κυοφορίας λόγω φύλου δεν συνιστά ιατρική αδυναμία. Άνδρας μόνος ή ζευγάρι ανδρών δεν μπορεί επομένως να πάρει δικαστική άδεια στην Ελλάδα.
Τι ισχύει για ζευγάρι γυναικών;
Ο νόμος εξετάζει την αιτούσα: η γυναίκα που ζητά την άδεια πρέπει να αποδείξει ότι είναι ιατρικά αδύνατο να κυοφορήσει, και να πληρούνται όλες οι υπόλοιπες προϋποθέσεις (κατοικία, ηλικία, κατάλληλη κυοφόρος, έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα). Το φύλο της συντρόφου δεν αποτελεί από μόνο του λόγο ιατρικής αδυναμίας. Τα ζητήματα συγγένειας του παιδιού με τη σύζυγο ή σύντροφο εξετάζονται στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Τι γίνεται αν η κυοφόρος αλλάξει γνώμη;
Η συναίνεση στην ιατρική πράξη ανακαλείται μέχρι τη μεταφορά του γονιμοποιημένου ωαρίου (άρθρο 1456 ΑΚ), οπότε πριν από τη μεταφορά η κυοφόρος μπορεί να αποσυρθεί και η διαδικασία δεν προχωρά. Μετά τη γέννηση, μητέρα τεκμαίρεται η γυναίκα που πήρε τη δικαστική άδεια (άρθρο 1464 ΑΚ). Η κυοφόρος μπορεί να προσβάλει τη μητρότητα μόνο μέσα σε έξι μήνες από τον τοκετό και μόνο αν αποδειχθεί ότι το παιδί κατάγεται βιολογικά από την ίδια· γι’ αυτό ο νόμος απαιτεί το ωάριο να μην είναι δικό της.
Ποια έγγραφα χρειάζονται για την αίτηση;
Συνήθως: ιατρική γνωμάτευση για την αδυναμία κυοφορίας της αιτούσας, ιατρικές εξετάσεις και ψυχολογική αξιολόγηση της κυοφόρου, εξετάσεις των μελλοντικών γονέων, η έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα (με τη συναίνεση του συζύγου της κυοφόρου αν είναι έγγαμη), αποδεικτικά κατοικίας στην Ελλάδα για την αιτούσα και την κυοφόρο, ταυτότητες και πιστοποιητικά οικογενειακής κατάστασης. Η τελική λίστα προσαρμόζεται σε κάθε περίπτωση.
Ποιες ιατρικές βεβαιώσεις ζητά το δικαστήριο;
Για την αιτούσα, γνωμάτευση του θεράποντος γιατρού ότι είναι ιατρικά αδύνατο να κυοφορήσει, με το ιατρικό ιστορικό. Για την κυοφόρο, γνωμάτευση ότι η υγεία της επιτρέπει την κυοφορία, έλεγχο για HIV 1 και 2, ηπατίτιδα Β και C και σύφιλη, και ενδελεχή ψυχολογική αξιολόγηση. Ο ίδιος υποχρεωτικός έλεγχος υγείας ισχύει και για τους μελλοντικούς γονείς (άρθρο 1458 ΑΚ, άρθρα 4 και 13 ν. 3305/2005).
Ποιο είναι το όριο ηλικίας;
Η απόφαση 1704/2022 της ΕΑΙΥΑ ορίζει για την παρένθετη μητρότητα ηλικία άνω των 25 και έως 54 ετών, με ειδική άδεια της ΕΑΙΥΑ από τα 50 έως τα 54, και η κυοφόρος να μην έχει υποβληθεί σε περισσότερες από δύο καισαρικές. Σε υπόθεση του γραφείου μας, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών όρισε εξάμηνη προθεσμία για τη μεταφορά σε αιτούσα που συμπλήρωσε τα 54 ενώ εκκρεμούσε η αίτησή της.
Ας προετοιμάσουμε μαζί την αίτησή σας
Για την αίτηση δικαστικής άδειας παρένθετης μητρότητας η Δικηγορική Εταιρεία είναι στη διάθεσή σας, στα γραφεία μας στο κέντρο της Αθήνας, διαδικτυακά ή τηλεφωνικά, με απόλυτη εχεμύθεια. Φέρτε μαζί σας όσα ιατρικά έγγραφα έχετε ήδη.
- Τηλεφωνικό Κέντρο211 001 5659
211 001 5660
211 001 5661 - Κινητό697 598 2659
- Emailinfo@katsalaw.gr
- ΔιεύθυνσηΤοσίτσα 10, Αθήνα 10683
Ό,τι μας εμπιστεύεστε καλύπτεται από το δικηγορικό απόρρητο.
Για τα γενικότερα ζητήματα ιατρικού δικαίου, δείτε τη σελίδα μας για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες, Δικηγορική Εταιρεία. Οι πληροφορίες της σελίδας είναι γενικές και ενημερωτικές, αφορούν το ισχύον ελληνικό δίκαιο (τελευταίος έλεγχος: Οκτώβριος 2026) και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η έκβαση κάθε υπόθεσης εξαρτάται από τα ιδιαίτερα στοιχεία της.
