Ανθρωποκτονία από αμέλεια: η ποινή μετά τον ν. 5090/2024, η υπεράσπιση και τα δικαιώματα της οικογένειας.
Η ανθρωποκτονία από αμέλεια (άρθρο 302 ΠΚ) αφορά τον θάνατο που προκλήθηκε χωρίς πρόθεση, από έλλειψη της προσοχής που όφειλε και μπορούσε να καταβάλει ο δράστης. Με τον ν. 5090/2024 το κατώτατο όριο της ποινής αυξήθηκε από τρεις μήνες σε φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών, ενώ προστέθηκε η δυνατότητα του δικαστηρίου να απαλλάξει από την ποινή τον δράστη όταν θύμα είναι οικείος του και ο ίδιος έχει υποστεί βαριά ψυχική οδύνη.
Οι συνηθέστερες περιπτώσεις είναι τα θανατηφόρα τροχαία, η ιατρική αμέλεια και τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα. Η Δικηγορική Εταιρεία «Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες» αναλαμβάνει την υπεράσπιση κατηγορουμένων (οδηγών, ιατρών, νοσηλευτών, εργοδοτών, τεχνικών ασφαλείας) και την εκπροσώπηση των οικογενειών των θυμάτων ως πολιτική αγωγή και στις αγωγές αποζημίωσης.
- Υπεράσπιση οδηγών, ιατρών και εργοδοτών
- Πολιτική αγωγή και αποζημίωση της οικογένειας
- Συνεργασία με πραγματογνώμονες και τεχνικούς συμβούλους
Ποιοι χειρίζονται την υπόθεσή σας
Επειδή έχουμε ασχοληθεί εκτενώς με το ιατρικό δίκαιο, έχουμε μεγάλη εμπειρία στα εγκλήματα από αμέλεια.
Χειριζόμαστε υποθέσεις όπου κατηγορούνται ιατροί και νοσηλευτικό προσωπικό, αλλά και υποθέσεις όπου εκπροσωπούμε οικογένειες που έχασαν άνθρωπο από ιατρικό σφάλμα, τροχαίο ή εργατικό ατύχημα.
Όταν η κατηγορία αναβαθμίζεται σε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, η υπόθεση δικάζεται από Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο. Στα σοβαρά αδικήματα έχουμε εμπειρία από δίκες ενώπιον Μικτών Ορκωτών Δικαστηρίων.
Δεν υποσχόμαστε αποτέλεσμα· μελετάμε τη δικογραφία από την πρώτη ημέρα και προετοιμάζουμε κάθε στάδιο με τεκμηρίωση και συνέπεια.
- Υπεράσπιση σε θανατηφόρα τροχαία
- Υπεράσπιση ιατρών και νοσηλευτών
- Υπεράσπιση εργοδοτών και τεχνικών ασφαλείας
- Τεχνικοί σύμβουλοι και πραγματογνωμοσύνες
- Πολιτική αγωγή οικογένειας θύματος
- Αγωγές αποζημίωσης και ψυχικής οδύνης
- Διαπραγμάτευση με ασφαλιστικές εταιρείες
Τι είναι η αμέλεια στο ποινικό δίκαιο
Το άρθρο 28 ΠΚ διακρίνει δύο μορφές αμέλειας· η διάκρισή τους από τον ενδεχόμενο δόλο είναι συχνά το κρισιμότερο ζήτημα της δίκης.
Μη συνειδητή αμέλεια
Ο δράστης, από έλλειψη της οφειλόμενης προσοχής, δεν πρόβλεψε καν το αποτέλεσμα, ενώ μπορούσε να το προβλέψει. Παράδειγμα: οδηγός που δεν πρόσεξε την πινακίδα STOP.
Άρθρο 28 ΠΚ
Συνειδητή αμέλεια
Ο δράστης πρόβλεψε το αποτέλεσμα ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν, π.χ. επειδή υπερεκτίμησε τις ικανότητές του. Η ποινή είναι ίδια, αλλά η βαρύτητα μετρά στην επιμέτρηση.
Άρθρο 28 ΠΚ
Πότε η πράξη γίνεται δόλια
Αν ο δράστης πρόβλεψε τον θάνατο ως πιθανό και τον αποδέχθηκε, υπάρχει ενδεχόμενος δόλος και εφαρμόζεται η διάταξη για την ανθρωποκτονία από πρόθεση, με ποινή ισόβιας κάθειρξης.
Άρθρα 27 και 299 ΠΚ
Η σύνδεση πράξης και θανάτου
Πρέπει να αποδειχθεί ότι ο θάνατος οφείλεται στην αμελή συμπεριφορά και ότι δεν θα είχε επέλθει αν ο δράστης είχε καταβάλει την οφειλόμενη προσοχή. Εδώ κρίνονται συχνά οι ιατρικές υποθέσεις.
Η ποινή για ανθρωποκτονία από αμέλεια
Μετά τον ν. 5090/2024, η ανθρωποκτονία από αμέλεια τιμωρείται με φυλάκιση από 2 έως 5 έτη, αφού η φυλάκιση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε έτη (άρθρο 53 ΠΚ). Πρόκειται για πλημμέλημα που διώκεται αυτεπαγγέλτως: η δίωξη δεν εξαρτάται από έγκληση της οικογένειας και δεν παύει αν η οικογένεια αποζημιωθεί. Η αποζημίωση και η ειλικρινής μετάνοια όμως λαμβάνονται υπόψη ως ελαφρυντικές περιστάσεις (άρθρο 84 ΠΚ) και στην απόφαση για την αναστολή της ποινής.
Περισσότερα θύματα
Όταν από την ίδια αμελή πράξη σκοτώθηκαν περισσότεροι άνθρωποι, το δικαστήριο επαυξάνει τη βαρύτερη ποινή μέχρι το ανώτατο όριο της φυλάκισης· σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να επιβάλει συνολική ποινή σύμφωνα με τους κανόνες της πραγματικής συρροής, που για τη φυλάκιση φτάνει έως τα δέκα έτη (άρθρο 94 ΠΚ).
Θύμα οικείος του δράστη
Η νέα παράγραφος 2 του άρθρου 302 ΠΚ επιτρέπει στο δικαστήριο να απαλλάξει από κάθε ποινή τον δράστη όταν το θύμα ήταν οικείος του, αν πεισθεί ότι λόγω της ψυχικής οδύνης που υπέστη δεν χρειάζεται να τιμωρηθεί. Τυπικό παράδειγμα είναι ο γονέας που οδηγούσε στο τροχαίο όπου σκοτώθηκε το παιδί του.
Παραγραφή
Ως πλημμέλημα, η ανθρωποκτονία από αμέλεια παραγράφεται μετά από 5 έτη (άρθρο 111 ΠΚ). Κατά τη διάρκεια της κύριας διαδικασίας η παραγραφή αναστέλλεται για έως 3 έτη (άρθρο 113 ΠΚ).
Οι συνηθέστερες περιπτώσεις
Κάθε κατηγορία υποθέσεων έχει τους δικούς της κανόνες προσοχής και τις δικές της αποδείξεις.
Θανατηφόρο τροχαίο
Ταχύτητα, αλκοόλ, προτεραιότητα, κινητό τηλέφωνο, κατάσταση οδοστρώματος και οχήματος. Κρίσιμα είναι το σχεδιάγραμμα, η αυτοψία, οι κάμερες και η πραγματογνωμοσύνη ανασύστασης του ατυχήματος. Συχνά συντρέχει και ευθύνη του ίδιου του θύματος, που μετρά και στην αποζημίωση.
Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας
Ιατρική αμέλεια
Ο ιατρός ευθύνεται όταν αποκλίνει από τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και την κοινή πείρα, και η απόκλιση αυτή προκάλεσε τον θάνατο. Κρίνονται ο ιατρικός φάκελος, η συναίνεση, η οργάνωση του νοσοκομείου και η ιατροδικαστική. Δείτε και τη σελίδα για το ιατρικό δίκαιο και την ιατρική αμέλεια.
Ν. 3418/2005 (Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας)
Θανατηφόρο εργατικό ατύχημα
Ευθύνη μπορεί να έχουν ο εργοδότης, ο τεχνικός ασφαλείας, ο επιβλέπων μηχανικός ή ο εργολάβος, ανάλογα με το ποιος είχε την υποχρέωση να λάβει τα μέτρα ασφαλείας. Κρίσιμες είναι οι εκθέσεις της Επιθεώρησης Εργασίας και τα σχέδια ασφάλειας.
Ν. 3850/2010
Άλλες περιπτώσεις
Πνιγμοί σε πισίνες και παραλίες, πτώσεις από κατασκευές, ηλεκτροπληξίες, δηλητηριάσεις, ελλιπής επίβλεψη ανηλίκων ή ηλικιωμένων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πάντα ποιος είχε υποχρέωση επιμέλειας και αν την παραβίασε.
Η υπεράσπιση του κατηγορουμένου
Η κατηγορία για ανθρωποκτονία από αμέλεια βαραίνει συχνά ανθρώπους χωρίς καμία σχέση με την ποινική δικαιοσύνη: οδηγούς, ιατρούς, νοσηλευτές, μηχανικούς, εργοδότες. Η υπεράσπιση εξετάζει:
- αν υπήρχε πράγματι υποχρέωση προσοχής του συγκεκριμένου προσώπου και ποιο ήταν το περιεχόμενό της·
- αν η συμπεριφορά του ήταν σύμφωνη με τους κανόνες της τέχνης ή της κυκλοφορίας·
- αν ο θάνατος θα είχε επέλθει ούτως ή άλλως, οπότε λείπει ο αιτιώδης σύνδεσμος·
- αν την ευθύνη έχει άλλο πρόσωπο (π.χ. ο φορέας, ο εργολάβος, ο ίδιος ο παθών)·
- την ορθότητα των πραγματογνωμοσυνών, με τεχνικό σύμβουλο της επιλογής μας·
- τις ελαφρυντικές περιστάσεις, την αναστολή και, όπου συντρέχει, την απαλλαγή του άρθρου 302 παρ. 2 ΠΚ.
Η πορεία της υπόθεσης συνδέεται συχνά με υποθέσεις σωματικών βλαβών από το ίδιο συμβάν. Για τη γενικότερη προσέγγισή μας δείτε τη σελίδα του ποινικού δικαίου.
Αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση για την οικογένεια
Η οικογένεια του θύματος έχει αξιώσεις ανεξάρτητα από την έκβαση της ποινικής δίκης, αν και η ποινική καταδίκη διευκολύνει σημαντικά την απόδειξη:
- Χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη των μελών της οικογένειας του θύματος (άρθρο 932 ΑΚ). Μπορεί να ζητηθεί και στο ποινικό δικαστήριο, με δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής.
- Έξοδα νοσηλείας και κηδείας και διατροφή που στερούνται όσοι είχαν δικαίωμα σε αυτήν από το θύμα (άρθρα 914 και 928 ΑΚ), στα πολιτικά δικαστήρια.
- Στα τροχαία, απευθείας αξίωση κατά της ασφαλιστικής εταιρείας του υπαιτίου και, αν το όχημα ήταν ανασφάλιστο ή άγνωστο, κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου.
- Στην ιατρική αμέλεια, αξιώσεις κατά του ιατρού και της ιδιωτικής κλινικής ή, για δημόσια νοσοκομεία, αγωγή στα διοικητικά δικαστήρια.
- Στα εργατικά ατυχήματα, η έκταση της ευθύνης του εργοδότη εξαρτάται από την ασφαλιστική κάλυψη και από το αν παραβιάστηκαν κανόνες ασφαλείας.
Οι αστικές αξιώσεις από αδικοπραξία παραγράφονται κατά κανόνα σε 5 έτη από τότε που ο ζημιωθείς έμαθε τη ζημία και τον υπόχρεο (άρθρο 937 ΑΚ). Για τη διασφάλιση απαιτήσεων μπορεί να χρειαστούν και ασφαλιστικά μέτρα.
Τι χρειάζεται για μια πρώτη εκτίμηση
Ό,τι διαθέτετε· τα υπόλοιπα τα αναζητούμε εμείς.
- Έγγραφα της αστυνομίαςΔήλωση ή έκθεση αυτοψίας, σχεδιάγραμμα, φωτογραφίες, στοιχεία μαρτύρων.
- Ιατρικά έγγραφαΙατρικός φάκελος, ιατροδικαστική έκθεση, πιστοποιητικό θανάτου.
- ΑσφαλιστικάΑσφαλιστήριο οχήματος ή επαγγελματικής ευθύνης, αλληλογραφία με ασφαλιστές.
- ΕργασιακάΣύμβαση εργασίας, σχέδιο ασφάλειας, έκθεση Επιθεώρησης Εργασίας.
- ΟικογενειακάΠιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης και αποδείξεις εξόδων και εισοδημάτων του θύματος.
Συχνές ερωτήσεις για την ανθρωποκτονία από αμέλεια
Ποια είναι η ποινή για ανθρωποκτονία από αμέλεια;
Φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών και έως πέντε ετών (άρθρα 302 και 53 ΠΚ), μετά την αύξηση του κατώτατου ορίου με τον ν. 5090/2024. Πριν από την αλλαγή το κατώτατο όριο ήταν τρεις μήνες.
Είναι κακούργημα ή πλημμέλημα;
Πλημμέλημα. Αν όμως αποδειχθεί ότι ο δράστης αποδέχθηκε τον θάνατο ως πιθανό (ενδεχόμενος δόλος), η πράξη γίνεται ανθρωποκτονία από πρόθεση, που είναι κακούργημα.
Ποια η διαφορά συνειδητής και μη συνειδητής αμέλειας;
Στη μη συνειδητή ο δράστης δεν πρόβλεψε το αποτέλεσμα, ενώ μπορούσε· στη συνειδητή το πρόβλεψε ως δυνατό αλλά πίστεψε ότι δεν θα επέλθει (άρθρο 28 ΠΚ). Και οι δύο τιμωρούνται με το ίδιο πλαίσιο.
Χρειάζεται μήνυση από την οικογένεια;
Όχι. Η ανθρωποκτονία από αμέλεια διώκεται αυτεπαγγέλτως. Η οικογένεια μπορεί όμως να παρασταθεί ως πολιτική αγωγή και να συμβάλει ενεργά στην απόδειξη.
Αν αποζημιωθεί η οικογένεια, σταματά η ποινική δίωξη;
Όχι, η δίωξη συνεχίζεται. Η αποζημίωση και η μετάνοια λαμβάνονται όμως υπόψη ως ελαφρυντικές περιστάσεις και στην αναστολή της ποινής.
Τι ισχύει όταν θύμα είναι συγγενής του οδηγού;
Με τη νέα παράγραφο 2 του άρθρου 302 ΠΚ το δικαστήριο μπορεί να απαλλάξει από κάθε ποινή τον δράστη όταν το θύμα ήταν οικείος του, αν κρίνει ότι η ψυχική του οδύνη καθιστά την ποινή περιττή.
Πόση αποζημίωση δικαιούται η οικογένεια;
Δεν υπάρχει σταθερό ποσό. Η χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη κρίνεται από το δικαστήριο ανάλογα με τη σχέση με το θύμα και τις περιστάσεις, ενώ η υλική ζημία (κηδεία, διατροφή) υπολογίζεται με βάση αποδείξεις.
Ποιος ευθύνεται για θάνατο σε νοσοκομείο;
Μπορεί να ευθύνονται ποινικά οι ιατροί ή νοσηλευτές που παραβίασαν τους κανόνες της ιατρικής, και αστικά η κλινική ή το νοσοκομείο. Κρίσιμη είναι η ιατρική πραγματογνωμοσύνη για την απόκλιση και τον αιτιώδη σύνδεσμο.
Σε πόσο χρόνο παραγράφεται;
Το αδίκημα παραγράφεται σε 5 έτη, με αναστολή έως 3 ετών κατά την κύρια διαδικασία. Οι αστικές αξιώσεις παραγράφονται κατά κανόνα σε 5 έτη από τη γνώση της ζημίας και του υπόχρεου.
Τι κάνω αν μου ζητηθεί κατάθεση για θανατηφόρο ατύχημα;
Ρωτήστε αν καλείστε ως μάρτυρας ή ως ύποπτος. Ως ύποπτος έχετε δικαίωμα σιωπής και δικηγόρου· μην δώσετε εξηγήσεις πριν μελετήσετε τα στοιχεία με τον δικηγόρο σας.
Σχετικές σελίδες
Μιλήστε μαζί μας για την υπόθεσή σας
Για υπεράσπιση σε κατηγορία ανθρωποκτονίας από αμέλεια ή για εκπροσώπηση της οικογένειας του θύματος, η Δικηγορική Εταιρεία είναι στη διάθεσή σας, στα γραφεία μας στο κέντρο της Αθήνας ή τηλεφωνικά. Ό,τι μας εμπιστεύεστε καλύπτεται από το δικηγορικό απόρρητο.
- Τηλεφωνικό Κέντρο211 001 5659
211 001 5660
211 001 5661 - Κινητό697 598 2659
- Emailinfo@katsalaw.gr
- ΔιεύθυνσηΤοσίτσα 10, Αθήνα 10683
Ό,τι μας εμπιστεύεστε καλύπτεται από το δικηγορικό απόρρητο.
Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες, Δικηγορική Εταιρεία. Οι πληροφορίες της σελίδας είναι γενικές και ενημερωτικές, αφορούν το ισχύον ελληνικό δίκαιο (τελευταίος έλεγχος: Οκτώβριος 2026) και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η έκβαση κάθε υπόθεσης εξαρτάται από τα ιδιαίτερα στοιχεία της.
