Απάτη και ηλεκτρονική απάτη: υπεράσπιση κατηγορουμένων και διεκδίκηση για τα θύματα.
Ένας δικηγόρος για απάτη χρειάζεται τόσο σε όποιον κατηγορείται για απάτη (άρθρο 386 ΠΚ) ή απάτη με υπολογιστή (άρθρο 386Α ΠΚ), όσο και στο θύμα που θέλει να κινηθεί ποινικά και να ανακτήσει τα χρήματά του. Η ποινή εξαρτάται κυρίως από το ύψος της ζημίας: πάνω από 120.000 ευρώ η πράξη είναι κακούργημα. Με τον ν. 5090/2024 η απάτη έπαψε να διώκεται κατ’ έγκληση και διώκεται πλέον αυτεπαγγέλτως.
Η Δικηγορική Εταιρεία «Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες» χειρίζεται υποθέσεις απάτης σε συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, σε επενδύσεις και δάνεια, σε ακίνητα, σε ασφαλίσεις, καθώς και υποθέσεις διαδικτυακής απάτης (phishing, ψεύτικα e-shops, απάτες με κρυπτονομίσματα).
- Υπεράσπιση σε κατηγορίες απάτης
- Μήνυση και πολιτική αγωγή για θύματα
- Ηλεκτρονική απάτη, τράπεζες και ανάκτηση χρημάτων
Ποιοι χειρίζονται την υπόθεσή σας
Εκπροσωπούμε ΑΕ, ΙΚΕ, ΕΠΕ και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και κλινικές, ιατρεία και φαρμακεία σε καθημερινά ζητήματα· γνωρίζουμε στην πράξη πώς λειτουργούν οι συναλλαγές, τα παραστατικά και οι πληρωμές, στοιχεία που συχνά κρίνουν μια υπόθεση οικονομικού εγκλήματος.
Αναλαμβάνουμε τόσο την υπεράσπιση όσο και την εκπροσώπηση θυμάτων απάτης, ιδιωτών και επιχειρήσεων, στην ποινική και στην αστική διαδικασία.
Δεν υποσχόμαστε αποτέλεσμα· μελετάμε τη δικογραφία από την πρώτη ημέρα και προετοιμάζουμε κάθε στάδιο με τεκμηρίωση και συνέπεια.
- Υπεράσπιση στην προανάκριση και την ανάκριση
- Υπομνήματα για αρχειοθέτηση ή απαλλαγή
- Μήνυση και πολιτική αγωγή
- Ηλεκτρονική απάτη και τράπεζες
- Δέσμευση και ανάκτηση χρημάτων
- Ικανοποίηση παθόντος και συμβιβασμός
- Αστικές αγωγές αποζημίωσης
Απάτη: ποινές και όρια ποσών
Μετά τον νέο Ποινικό Κώδικα (ν. 4619/2019) και τις τροποποιήσεις του, ο χαρακτήρας της πράξης κρίνεται από τη ζημία που προκλήθηκε.
Βασική απάτη
Όποιος με ψευδή γεγονότα ή αθέμιτη απόκρυψη αληθινών πείθει άλλον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή που βλάπτει την περιουσία του, με σκοπό παράνομο όφελος, τιμωρείται με φυλάκιση.
Άρθρο 386 παρ. 1 εδ. α΄ ΠΚ
Ιδιαίτερα μεγάλη ζημία
Αν η ζημία είναι ιδιαίτερα μεγάλη, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή. Το «ιδιαίτερα μεγάλη» δεν ορίζεται με ποσό στον νόμο και κρίνεται από το δικαστήριο.
Άρθρο 386 παρ. 1 εδ. α΄ ΠΚ
Ζημία άνω των 120.000 ευρώ
Αν η ζημία υπερβαίνει συνολικά τις 120.000 ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή. Η υπόθεση δικάζεται από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων.
Άρθρο 386 παρ. 1 εδ. β΄ ΠΚ
Απάτη κατά του Δημοσίου
Αν η απάτη στρέφεται άμεσα κατά του Δημοσίου, ΝΠΔΔ ή ΟΤΑ και η ζημία υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών. Η πράξη παραγράφεται σε 20 έτη.
Άρθρο 386 παρ. 2 ΠΚ
Πότε υπάρχει απάτη και πότε απλή αστική διαφορά
Για να υπάρξει απάτη πρέπει να συντρέχουν όλα τα στοιχεία της: παράσταση ψευδών γεγονότων (ή απόκρυψη αληθινών), πλάνη του θύματος, περιουσιακή διάθεση που οφείλεται στην πλάνη, ζημία και σκοπός παράνομου οφέλους. Η απλή αθέτηση μιας σύμβασης, η καθυστέρηση πληρωμής ή η αποτυχία μιας επιχειρηματικής συνεργασίας δεν είναι από μόνες τους απάτη: πρέπει να αποδειχθεί ότι ο δράστης εξαπάτησε ήδη κατά τη συναλλαγή και ότι γνώριζε πως δεν θα εκπληρώσει.
Η διάκριση αυτή είναι συχνά το κεντρικό σημείο της υπόθεσης. Πολλές μηνύσεις για απάτη αφορούν στην πραγματικότητα εμπορικές διαφορές που λύνονται με διαταγή πληρωμής και είσπραξη απαιτήσεων ή με αγωγή από εμπορικές συμβάσεις. Αντίστροφα, μια φαινομενικά αστική διαφορά μπορεί να κρύβει οργανωμένη εξαπάτηση.
Συνολική ζημία και εξακολούθηση
Όταν ο δράστης τελεί περισσότερες απάτες κατ’ εξακολούθηση αποβλέποντας στο συνολικό αποτέλεσμα, η ζημία αθροίζεται και ο χαρακτήρας της πράξης (πλημμέλημα ή κακούργημα) κρίνεται από το σύνολο (άρθρο 98 παρ. 2 ΠΚ). Ο υπολογισμός της ζημίας είναι επομένως κρίσιμος και για την υπεράσπιση και για το θύμα.
Απάτη με υπολογιστή και διαδικτυακές απάτες
Το άρθρο 386Α ΠΚ τιμωρεί όποιον βλάπτει ξένη περιουσία επηρεάζοντας μια διαδικασία επεξεργασίας δεδομένων υπολογιστή: με μη ορθή διαμόρφωση προγράμματος, με παρέμβαση χωρίς δικαίωμα σε πληροφοριακό σύστημα, με χρήση μη ορθών ή ελλιπών δεδομένων, ιδίως στοιχείων ταυτότητας, με αλλοίωση ή διαγραφή δεδομένων ή με λογισμικό μεταφοράς χρημάτων. Οι ποινές και το όριο των 120.000 ευρώ είναι ίδια με της απάτης.
Στην πράξη, οι υποθέσεις αφορούν phishing και ψεύτικα SMS τραπεζών, κλήσεις από δήθεν υπαλλήλους τράπεζας, μηνύματα «παιδιού» που ζητά χρήματα, ψεύτικα e-shops και αγγελίες, επενδυτικές πλατφόρμες και κρυπτονομίσματα, καθώς και απάτες γνωριμιών. Ανάλογα με τον τρόπο, η πράξη μπορεί να είναι απάτη του άρθρου 386 ή απάτη με υπολογιστή του 386Α.
Τι μπορεί να κάνει το θύμα
- Άμεση ειδοποίηση της τράπεζας για φραγή και αμφισβήτηση της συναλλαγής. Για συναλλαγές που δεν εγκρίθηκαν από τον πελάτη, η νομοθεσία για τις υπηρεσίες πληρωμών (ν. 4537/2018) προβλέπει κατά κανόνα επιστροφή, εκτός αν ο πελάτης ενήργησε με δόλο ή βαριά αμέλεια.
- Καταγγελία ή μήνυση στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ή στην Εισαγγελία, με όλα τα αποδεικτικά.
- Εντοπισμός και δέσμευση χρημάτων μέσω των αρμόδιων αρχών, όσο τα χρήματα βρίσκονται ακόμη σε λογαριασμούς.
- Αγωγή αποζημίωσης κατά του δράστη και, όπου υπάρχει βάση, αξίωση κατά της τράπεζας.
Δίωξη, ικανοποίηση του παθόντος και παραγραφή
Αυτεπάγγελτη δίωξη μετά τον ν. 5090/2024
Μέχρι το 2024 η πλημμεληματική απάτη διωκόταν μόνο με έγκληση του θύματος. Ο ν. 5090/2024 αντικατέστησε το άρθρο 405 παρ. 1 ΠΚ: πλέον η απάτη και η απάτη με υπολογιστή διώκονται αυτεπαγγέλτως, ανεξάρτητα από το ποσό. Αυτό σημαίνει ότι η ανάκληση της μήνυσης δεν τερματίζει από μόνη της τη δίκη. Για πράξεις που τελέστηκαν πριν από την αλλαγή εξετάζεται ποια διάταξη είναι ευνοϊκότερη για τον κατηγορούμενο (άρθρο 2 ΠΚ).
Ικανοποίηση του παθόντος
Ο νόμος ευνοεί την αποκατάσταση της ζημίας (άρθρο 405 παρ. 2 έως 4 ΠΚ):
- αν ο υπαίτιος ικανοποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα με δική του θέληση πριν εξεταστεί για πρώτη φορά ως ύποπτος ή κατηγορούμενος, το αξιόποινο εξαλείφεται·
- στο πλημμέλημα, η πλήρης ικανοποίηση (κεφάλαιο και τόκοι υπερημερίας από την ημέρα της πράξης) μέχρι το τέλος της αποδεικτικής διαδικασίας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο μπορεί να οδηγήσει σε απαλλαγή από κάθε ποινή·
- στο κακούργημα, η ικανοποίηση μέχρι το ίδιο στάδιο οδηγεί σε μειωμένη ποινή και, αν γίνει μέχρι την αμετάκλητη παραπομπή, μπορεί να οδηγήσει σε απαλλαγή.
Υπάρχει επίσης η δυνατότητα αποχής του εισαγγελέα από την ποινική δίωξη υπό τον όρο πλήρους αποκατάστασης της ζημίας (άρθρα 48 και 49 ΚΠΔ).
Παραγραφή
Η πλημμεληματική απάτη παραγράφεται σε 5 έτη και η κακουργηματική σε 15 έτη (άρθρο 111 ΠΚ), με αναστολή κατά την κύρια διαδικασία έως 3 και 5 έτη αντίστοιχα (άρθρο 113 ΠΚ). Η απάτη κατά του Δημοσίου άνω των 120.000 ευρώ παραγράφεται σε 20 έτη.
Υπεράσπιση και εκπροσώπηση θυμάτων
Για τον κατηγορούμενο, εξετάζουμε αν πρόκειται στην πραγματικότητα για αστική διαφορά, αν υπήρχε εξαπάτηση κατά τον χρόνο της συναλλαγής, αν το θύμα γνώριζε τον κίνδυνο, πώς υπολογίστηκε η ζημία (που κρίνει αν η πράξη είναι κακούργημα), αν υπάρχει παραγραφή και αν συμφέρει η ικανοποίηση του παθόντος. Συχνά η απάτη συντρέχει με πλαστογραφία ή μπερδεύεται με υπεξαίρεση ή απιστία.
Για το θύμα, συντάσσουμε τεκμηριωμένη μήνυση με χρονολόγιο και αποδείξεις, παριστάμεθα ως πολιτική αγωγή, ζητούμε μέτρα για τον εντοπισμό των χρημάτων και ασκούμε τις αστικές αξιώσεις, όπου χρειάζεται και με ασφαλιστικά μέτρα. Για επιχειρήσεις, η απάτη από διαχειριστή ή εταίρο συνδέεται και με διαφορές εταίρων. Δείτε και τη γενικότερη σελίδα του ποινικού δικαίου.
Τι χρειάζεται για μια πρώτη εκτίμηση
Όσο πιο πλήρης ο φάκελος, τόσο πιο γρήγορη η εκτίμηση.
- ΣυναλλαγέςΑποδείξεις πληρωμών, κινήσεις λογαριασμών, τιμολόγια, συμβάσεις.
- ΕπικοινωνίαEmail, μηνύματα, συνομιλίες, ηχογραφήσεις όπου επιτρέπονται, στιγμιότυπα οθόνης.
- Ηλεκτρονικά ίχνηΔιευθύνσεις ιστοσελίδων, αριθμοί τηλεφώνων, IBAN, πορτοφόλια κρυπτονομισμάτων.
- Έγγραφα αρχώνΚλήσεις, κατηγορητήριο, καταγγελίες, αλληλογραφία με την τράπεζα.
- ΧρονολόγιοΣύντομο ιστορικό με ημερομηνίες και πρόσωπα.
Συχνές ερωτήσεις για την απάτη
Ποια είναι η ποινή για απάτη;
Φυλάκιση για τη βασική μορφή· φυλάκιση τουλάχιστον 3 μηνών και χρηματική ποινή αν η ζημία είναι ιδιαίτερα μεγάλη· κάθειρξη έως 10 έτη και χρηματική ποινή αν η ζημία υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ (άρθρο 386 ΠΚ).
Από ποιο ποσό η απάτη γίνεται κακούργημα;
Όταν η ζημία που προκλήθηκε υπερβαίνει συνολικά τις 120.000 ευρώ. Το παλαιό κακούργημα της απάτης κατ’ επάγγελμα με όριο 30.000 ευρώ δεν υπάρχει πλέον στον Ποινικό Κώδικα.
Χρειάζεται έγκληση για την απάτη;
Όχι πια. Με τον ν. 5090/2024 η απάτη και η απάτη με υπολογιστή διώκονται αυτεπαγγέλτως. Για πράξεις πριν από την αλλαγή εξετάζεται ποια διάταξη είναι ευνοϊκότερη.
Αν επιστρέψω τα χρήματα, απαλλάσσομαι;
Η πλήρης ικανοποίηση πριν την πρώτη εξέτασή σας εξαλείφει το αξιόποινο. Αργότερα, στο πλημμέλημα μπορεί να οδηγήσει σε απαλλαγή από την ποινή και στο κακούργημα σε μειωμένη ποινή ή απαλλαγή, ανάλογα με το στάδιο (άρθρο 405 ΠΚ).
Είναι απάτη αν κάποιος δεν μου πλήρωσε ένα τιμολόγιο;
Όχι από μόνο του. Πρέπει να αποδειχθεί ότι εξαπάτησε ήδη κατά τη συναλλαγή, γνωρίζοντας ότι δεν θα πληρώσει. Αλλιώς πρόκειται για αστική διαφορά που λύνεται με διαταγή πληρωμής ή αγωγή.
Τι είναι η απάτη με υπολογιστή;
Η βλάβη ξένης περιουσίας μέσω επέμβασης σε διαδικασία επεξεργασίας δεδομένων, π.χ. με χρήση κλεμμένων κωδικών ή στοιχείων ταυτότητας (άρθρο 386Α ΠΚ). Οι ποινές είναι ίδιες με της απάτης.
Η τράπεζα πρέπει να μου επιστρέψει τα χρήματα από phishing;
Για συναλλαγές που δεν εγκρίθηκαν από εσάς, ο ν. 4537/2018 προβλέπει κατά κανόνα επιστροφή, εκτός αν ενεργήσατε με δόλο ή βαριά αμέλεια. Αν εγκρίνατε εσείς τη μεταφορά υπό πλάνη, η θέση σας είναι δυσκολότερη και κρίνεται κατά περίπτωση.
Πού καταγγέλλω μια ηλεκτρονική απάτη;
Στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (11188), σε αστυνομικό τμήμα ή με μήνυση στην Εισαγγελία. Ειδοποιήστε πρώτα την τράπεζά σας και κρατήστε όλα τα αποδεικτικά.
Σε πόσα χρόνια παραγράφεται η απάτη;
Σε 5 έτη το πλημμέλημα και σε 15 έτη το κακούργημα, με αναστολή κατά την κύρια διαδικασία έως 3 και 5 έτη αντίστοιχα. Η απάτη κατά του Δημοσίου άνω των 120.000 ευρώ παραγράφεται σε 20 έτη.
Ποιο δικαστήριο δικάζει την κακουργηματική απάτη;
Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων σε πρώτο βαθμό. Η πλημμεληματική απάτη δικάζεται από τα πλημμελειοδικεία.
Σχετικές σελίδες
Μιλήστε μαζί μας για την υπόθεσή σας
Για υπεράσπιση σε κατηγορία απάτης ή για να κινηθείτε ως θύμα, η Δικηγορική Εταιρεία είναι στη διάθεσή σας, στα γραφεία μας στο κέντρο της Αθήνας, διαδικτυακά ή τηλεφωνικά. Φέρτε μαζί σας ό,τι αποδεικτικό έχετε.
- Τηλεφωνικό Κέντρο211 001 5659
211 001 5660
211 001 5661 - Κινητό697 598 2659
- Emailinfo@katsalaw.gr
- ΔιεύθυνσηΤοσίτσα 10, Αθήνα 10683
Ό,τι μας εμπιστεύεστε καλύπτεται από το δικηγορικό απόρρητο.
Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες, Δικηγορική Εταιρεία. Οι πληροφορίες της σελίδας είναι γενικές και ενημερωτικές, αφορούν το ισχύον ελληνικό δίκαιο (τελευταίος έλεγχος: Οκτώβριος 2026) και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η έκβαση κάθε υπόθεσης εξαρτάται από τα ιδιαίτερα στοιχεία της.
