Ανθρωποκτονία από πρόθεση: τι προβλέπει ο νόμος, πώς δικάζεται και πώς οργανώνεται η υπεράσπιση.
Η ανθρωποκτονία από πρόθεση (ανθρωποκτονία με δόλο, άρθρο 299 ΠΚ) τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη. Αν η πράξη αποφασίστηκε και εκτελέστηκε σε βρασμό ψυχικής ορμής, επιβάλλεται κάθειρξη, δηλαδή πρόσκαιρη κάθειρξη από 5 έως 20 έτη, μετά την αύξηση του ανώτατου ορίου της με τον ν. 5090/2024 (άρθρο 52 ΠΚ). Η υπόθεση δικάζεται σε πρώτο βαθμό από το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο και σε δεύτερο από το Μικτό Ορκωτό Εφετείο.
Η Δικηγορική Εταιρεία «Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες» αναλαμβάνει την υπεράσπιση κατηγορουμένων από την προανάκριση μέχρι τον Άρειο Πάγο, καθώς και την εκπροσώπηση της οικογένειας του θύματος ως πολιτική αγωγή. Η σελίδα εξηγεί το ισχύον δίκαιο με απλά λόγια· δεν υποκαθιστά τη μελέτη της συγκεκριμένης δικογραφίας.
- Άμεση παρουσία στην προανάκριση και την απολογία
- Υπεράσπιση στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο και Εφετείο
- Πολιτική αγωγή για την οικογένεια του θύματος
Ποιοι χειρίζονται την υπόθεσή σας
Στα σοβαρά αδικήματα έχουμε εμπειρία από δίκες ενώπιον Μικτών Ορκωτών Δικαστηρίων.
Συχνά το κρίσιμο ερώτημα μιας τέτοιας δίκης είναι αν υπήρξε δόλος ή αμέλεια. Επειδή έχουμε ασχοληθεί εκτενώς με το ιατρικό δίκαιο, έχουμε μεγάλη εμπειρία στα εγκλήματα από αμέλεια.
Αναλαμβάνουμε τόσο την υπεράσπιση κατηγορουμένων όσο και την εκπροσώπηση οικογενειών θυμάτων ως πολιτική αγωγή, πάντα με διακριτικότητα.
Δεν υποσχόμαστε αποτέλεσμα· μελετάμε τη δικογραφία από την πρώτη ημέρα και προετοιμάζουμε κάθε στάδιο με τεκμηρίωση και συνέπεια.
- Παράσταση στην προανάκριση και την ανάκριση
- Προετοιμασία απολογίας και υπομνημάτων
- Αιτήσεις για όρους αντί προσωρινής κράτησης
- Συνεργασία με ιατροδικαστές και τεχνικούς συμβούλους
- Υπεράσπιση στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο
- Έφεση και αναίρεση
- Πολιτική αγωγή και αποζημίωση οικογένειας
Ανθρωποκτονία από πρόθεση: ποινές και μορφές
Το πλαίσιο της ποινής εξαρτάται από την ψυχική κατάσταση του δράστη, το αν η πράξη ολοκληρώθηκε και το αν υπήρχε καν πρόθεση θανάτωσης.
Ανθρωποκτονία σε ήρεμη ψυχική κατάσταση
Όποιος σκότωσε άλλον με δόλο τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη. Δόλος υπάρχει όχι μόνο όταν ο δράστης επιδιώκει τον θάνατο, αλλά και όταν τον προβλέπει ως πιθανό και τον αποδέχεται (ενδεχόμενος δόλος).
Άρθρα 27 και 299 παρ. 1 ΠΚ
Βρασμός ψυχικής ορμής
Αν η απόφαση και η εκτέλεση έγιναν υπό έντονη, αιφνίδια ψυχική υπερδιέγερση (π.χ. οργή, φόβος) που αποκλείει τη νηφάλια στάθμιση, επιβάλλεται κάθειρξη 5 έως 20 ετών. Ο βρασμός πρέπει να υπάρχει και στα δύο στάδια.
Άρθρα 299 παρ. 2 και 52 ΠΚ
Απόπειρα ανθρωποκτονίας
Αν η πράξη δεν ολοκληρώθηκε, η ποινή μειώνεται κατά το άρθρο 83 ΠΚ: αντί για ισόβια επιβάλλεται κάθειρξη. Κρίσιμη είναι η απόδειξη της πρόθεσης θανάτωσης, γιατί χωρίς αυτήν η πράξη μπορεί να είναι σωματική βλάβη.
Άρθρα 42 και 83 ΠΚ
Θανατηφόρα σωματική βλάβη
Όταν ο δράστης ήθελε να τραυματίσει αλλά όχι να σκοτώσει και ο θάνατος επήλθε από αμέλεια, εφαρμόζεται η διάταξη για τη θανατηφόρα σωματική βλάβη, με σημαντικά ηπιότερο πλαίσιο. Δείτε και τη σελίδα για τις σωματικές βλάβες.
Άρθρο 311 ΠΚ
Πώς δικάζεται η ανθρωποκτονία με δόλο
Προδικασία
Η δίωξη είναι πάντα αυτεπάγγελτη. Ακολουθεί κύρια ανάκριση από ανακριτή, όπου ο κατηγορούμενος λαμβάνει αντίγραφα της δικογραφίας και προθεσμία για να απολογηθεί. Μετά την απολογία, ανακριτής και εισαγγελέας αποφασίζουν για προσωρινή κράτηση ή περιοριστικούς όρους. Η προσωρινή κράτηση έχει ανώτατα χρονικά όρια που ορίζει ο ΚΠΔ και μπορεί να προσβληθεί. Η ανάκριση ολοκληρώνεται με βούλευμα του δικαστικού συμβουλίου για την παραπομπή ή όχι στο ακροατήριο.
Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο και Μικτό Ορκωτό Εφετείο
Σε πρώτο βαθμό η υπόθεση δικάζεται από το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο, που αποτελείται από τρεις τακτικούς δικαστές και τέσσερις ενόρκους, οι οποίοι αποφασίζουν μαζί για την ενοχή και την ποινή. Κατά της απόφασης επιτρέπεται έφεση στο Μικτό Ορκωτό Εφετείο (τρεις εφέτες και τέσσερις ένορκοι) και, για νομικούς λόγους, αναίρεση στον Άρειο Πάγο. Η παρουσία ενόρκων κάνει ιδιαίτερα σημαντική τη σαφή και κατανοητή παρουσίαση των αποδείξεων.
Έκτιση της ποινής
Για την ισόβια κάθειρξη ο νόμος προβλέπει μακρά πραγματική έκτιση πριν από την απόλυση υπό όρο (άρθρο 105Β ΠΚ), ενώ για τη βασική μορφή της ανθρωποκτονίας ισχύουν αυστηρότεροι κανόνες στον υπολογισμό των ευεργετικών ημερών. Οι κανόνες αυτοί έχουν τροποποιηθεί πολλές φορές, γι’ αυτό εξετάζονται πάντα με βάση το κείμενο που ισχύει την ημέρα της πράξης και της απόφασης.
Τα στάδια της υπόθεσης βήμα προς βήμα
Από την πρώτη ημέρα μέχρι την αμετάκλητη απόφαση.
Προανάκριση ή σύλληψη
Αν υπάρχει αυτόφωρο, ο ύποπτος οδηγείται στον εισαγγελέα. Από την πρώτη στιγμή έχει δικαίωμα σε δικηγόρο, σε διερμηνέα και σε σιωπή.
Απολογία στον ανακριτή
Μελετάμε τη δικογραφία, ζητούμε προθεσμία όπου χρειάζεται και προετοιμάζουμε την απολογία και τα έγγραφα που τη στηρίζουν.
Κράτηση ή όροι
Υποστηρίζουμε ότι αρκούν περιοριστικοί όροι, με στοιχεία για την οικογένεια, την εργασία και την κατοικία. Αν διαταχθεί κράτηση, εξετάζουμε προσφυγή και αίτηση άρσης.
Πραγματογνωμοσύνες
Ιατροδικαστική, βαλλιστική, DNA, ψηφιακά δεδομένα και κάμερες: ορίζουμε τεχνικό σύμβουλο και ελέγχουμε κάθε πόρισμα.
Άρθρα 183 επ. και 204 ΚΠΔ
Βούλευμα και δίκη
Υπόμνημα στο δικαστικό συμβούλιο και, αν υπάρξει παραπομπή, πλήρης προετοιμασία για το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο: μάρτυρες, έγγραφα, αγόρευση.
Ένδικα μέσα
Έφεση στο Μικτό Ορκωτό Εφετείο και, όπου υπάρχει νομικό σφάλμα, αναίρεση στον Άρειο Πάγο.
Η υπεράσπιση σε κατηγορία για ανθρωποκτονία
Κάθε υπεράσπιση στηρίζεται στα στοιχεία της συγκεκριμένης δικογραφίας. Τα ζητήματα που εξετάζουμε συνήθως είναι:
- Δόλος ή αμέλεια: αν ο θάνατος δεν ήταν επιδιωκόμενος ούτε αποδεκτός, η πράξη μπορεί να είναι ανθρωποκτονία από αμέλεια (άρθρο 302 ΠΚ) ή θανατηφόρα σωματική βλάβη (άρθρο 311 ΠΚ), με πολύ ηπιότερες ποινές.
- Άμυνα και υπέρβαση άμυνας: η άμυνα αποκλείει τον άδικο χαρακτήρα της πράξης· η υπέρβασή της από τρόμο ή ταραχή μπορεί να οδηγήσει σε ατιμωρησία ή μειωμένη ποινή (άρθρα 22 και 23 ΠΚ).
- Βρασμός ψυχικής ορμής: η απόδειξη ότι απόφαση και εκτέλεση έγιναν σε βρασμό αλλάζει το πλαίσιο από ισόβια σε πρόσκαιρη κάθειρξη.
- Καταλογισμός: ψυχική νόσος ή διατάραξη της συνείδησης μπορεί να αποκλείει ή να μειώνει τον καταλογισμό (άρθρα 34 και 36 ΠΚ), με τη βοήθεια ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης.
- Αποδείξεις: αιτιώδης σύνδεσμος, ιατροδικαστικά ευρήματα, αξιοπιστία μαρτύρων, νομιμότητα των αποδεικτικών μέσων.
- Ελαφρυντικές περιστάσεις: προηγούμενος έντιμος βίος, ειλικρινής μετάνοια, καλή συμπεριφορά μετά την πράξη (άρθρο 84 ΠΚ).
Για τη γενικότερη προσέγγισή μας στις ποινικές υποθέσεις δείτε τη σελίδα του ποινικού δικαίου και του ποινικολόγου Αθήνας.
Η οικογένεια του θύματος: πολιτική αγωγή και αποζημίωση
Τα μέλη της οικογένειας του θύματος μπορούν να παρασταθούν στην ποινική δίκη ως πολιτική αγωγή. Η πολιτική αγωγή στηρίζει την κατηγορία, έχει πρόσβαση στη δικογραφία, προτείνει μάρτυρες και αποδείξεις και υποβάλλει ερωτήσεις. Στο ποινικό δικαστήριο ζητείται χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη (άρθρο 932 ΑΚ)· οι υλικές αξιώσεις, όπως τα έξοδα κηδείας και η διατροφή που στερήθηκαν όσοι είχαν δικαίωμα σε αυτήν (άρθρο 928 ΑΚ), διεκδικούνται στα πολιτικά δικαστήρια.
Για θύματα εγκλημάτων βίας από πρόθεση ο ν. 3811/2009 προβλέπει, υπό προϋποθέσεις, αποζημίωση από το Δημόσιο όταν ο δράστης δεν μπορεί να καταβάλει. Εξετάζουμε μαζί σας ποια δικαιώματα υπάρχουν και σε ποιες προθεσμίες πρέπει να ασκηθούν.
Τι χρειάζεται για την πρώτη συνάντηση
Ό,τι έχετε· τα υπόλοιπα τα ζητούμε εμείς από τις αρχές.
- Κλήσεις και έγγραφαΚλήση σε απολογία, κατηγορητήριο, εντάλματα ή αποφάσεις κράτησης.
- ΔικογραφίαΌ,τι αντίγραφα έχουν χορηγηθεί: καταθέσεις, εκθέσεις αυτοψίας, πραγματογνωμοσύνες.
- ΙστορικόΙατρικό ή ψυχιατρικό ιστορικό, αν είναι σχετικό, και στοιχεία για την προσωπική και επαγγελματική ζωή.
- ΜάρτυρεςΟνόματα προσώπων που γνωρίζουν τα γεγονότα ή τον χαρακτήρα του κατηγορουμένου.
- Για την οικογένεια του θύματοςΛηξιαρχική πράξη θανάτου, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, παραστατικά δαπανών.
Συχνές ερωτήσεις για την ανθρωποκτονία από πρόθεση
Ποια είναι η ποινή για ανθρωποκτονία από πρόθεση;
Ισόβια κάθειρξη για τη βασική μορφή (άρθρο 299 παρ. 1 ΠΚ). Αν η πράξη αποφασίστηκε και εκτελέστηκε σε βρασμό ψυχικής ορμής, επιβάλλεται πρόσκαιρη κάθειρξη από 5 έως 20 έτη (άρθρο 299 παρ. 2 και 52 ΠΚ).
Τι άλλαξε με τον ν. 5090/2024;
Ο νόμος αύξησε το ανώτατο όριο της πρόσκαιρης κάθειρξης από 15 σε 20 έτη. Αυτό επηρεάζει την ανθρωποκτονία σε βρασμό ψυχικής ορμής και την απόπειρα ανθρωποκτονίας, για πράξεις που τελέστηκαν μετά την ισχύ του.
Τι σημαίνει βρασμός ψυχικής ορμής;
Κατάσταση έντονης και αιφνίδιας ψυχικής υπερδιέγερσης, π.χ. από οργή ή φόβο, που αποκλείει τη νηφάλια στάθμιση. Πρέπει να υπάρχει τόσο κατά την απόφαση όσο και κατά την εκτέλεση της πράξης.
Πώς τιμωρείται η απόπειρα ανθρωποκτονίας;
Με μειωμένη ποινή κατά το άρθρο 83 ΠΚ: αντί για ισόβια κάθειρξη επιβάλλεται πρόσκαιρη κάθειρξη. Πρέπει να αποδειχθεί πρόθεση θανάτωσης· διαφορετικά η πράξη μπορεί να είναι σωματική βλάβη.
Ποιο δικαστήριο δικάζει την ανθρωποκτονία με δόλο;
Σε πρώτο βαθμό το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο (τρεις δικαστές και τέσσερις ένορκοι) και σε δεύτερο βαθμό το Μικτό Ορκωτό Εφετείο. Ακολουθεί, για νομικούς λόγους, αναίρεση στον Άρειο Πάγο.
Ποια η διαφορά από τη θανατηφόρα σωματική βλάβη;
Στη θανατηφόρα σωματική βλάβη ο δράστης ήθελε να τραυματίσει, όχι να σκοτώσει, και ο θάνατος επήλθε από αμέλεια (άρθρο 311 ΠΚ). Η ποινή είναι σημαντικά ηπιότερη.
Μπορεί να γίνει δεκτή άμυνα;
Ναι, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 22 ΠΚ: άδικη και παρούσα επίθεση και αναγκαία άμυνα. Η υπέρβαση άμυνας από τρόμο ή ταραχή μπορεί να οδηγήσει σε ατιμωρησία ή μειωμένη ποινή (άρθρο 23 ΠΚ).
Πόσο μπορεί να διαρκέσει η προσωρινή κράτηση;
Ο ΚΠΔ θέτει ανώτατα όρια, που για τα εγκλήματα με ισόβια είναι μεγαλύτερα από τα συνήθη. Η κράτηση μπορεί να προσβληθεί και να ζητηθεί η αντικατάστασή της με όρους.
Μπορεί η οικογένεια του θύματος να συμμετάσχει στη δίκη;
Ναι, ως πολιτική αγωγή. Στηρίζει την κατηγορία και ζητά χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη (άρθρο 932 ΑΚ). Τα έξοδα κηδείας και η διατροφή διεκδικούνται στα πολιτικά δικαστήρια.
Παραγράφεται η ανθρωποκτονία από πρόθεση;
Τα κακουργήματα που τιμωρούνται με ισόβια παραγράφονται μετά από 20 έτη και τα υπόλοιπα μετά από 15 έτη (άρθρο 111 ΠΚ), με τις αναστολές του άρθρου 113 ΠΚ.
Σχετικές σελίδες
Μιλήστε μαζί μας με εχεμύθεια
Για υπεράσπιση σε κατηγορία ανθρωποκτονίας ή για εκπροσώπηση της οικογένειας του θύματος, η Δικηγορική Εταιρεία είναι στη διάθεσή σας, στα γραφεία μας στο κέντρο της Αθήνας ή τηλεφωνικά. Σε επείγουσα περίπτωση καλέστε πριν από οποιαδήποτε κατάθεση ή απολογία.
- Τηλεφωνικό Κέντρο211 001 5659
211 001 5660
211 001 5661 - Κινητό697 598 2659
- Emailinfo@katsalaw.gr
- ΔιεύθυνσηΤοσίτσα 10, Αθήνα 10683
Ό,τι μας εμπιστεύεστε καλύπτεται από το δικηγορικό απόρρητο.
Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες, Δικηγορική Εταιρεία. Οι πληροφορίες της σελίδας είναι γενικές και ενημερωτικές, αφορούν το ισχύον ελληνικό δίκαιο (τελευταίος έλεγχος: Οκτώβριος 2026) και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η έκβαση κάθε υπόθεσης εξαρτάται από τα ιδιαίτερα στοιχεία της.
