Αποποίηση κληρονομιάς: πώς προστατεύεστε από τα χρέη του κληρονομουμένου.
Με την αποποίηση κληρονομιάς ο κληρονόμος δηλώνει ότι δεν δέχεται την κληρονομιά, και θεωρείται ότι δεν έγινε ποτέ κληρονόμος. Είναι ο συνηθέστερος τρόπος να μη βαρυνθεί κάποιος με χρέη προς τράπεζες, την εφορία ή τον ΕΦΚΑ που άφησε ο θανών. Η δήλωση γίνεται στη γραμματεία του Ειρηνοδικείου της τελευταίας κατοικίας του κληρονομουμένου, μέσα σε αυστηρή προθεσμία.
Η Δικηγορική Εταιρεία «Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες» εκτιμά αν συμφέρει η αποποίηση ή η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής, χειρίζεται τις αιτήσεις άδειας για ανήλικους και ενημερώνει τους επόμενους κληρονόμους. Για το σύνολο των θεμάτων διαδοχής δείτε τη σελίδα Κληρονομικό δίκαιο: κληρονομιές και διαθήκες.
- Εκτίμηση ενεργητικού και χρεών της κληρονομιάς
- Δήλωση αποποίησης στο Ειρηνοδικείο
- Άδεια δικαστηρίου για ανήλικους κληρονόμους
Προθεσμία για αποποίηση κληρονομιάς
Η προθεσμία είναι αποκλειστική· μετά την πάροδό της η κληρονομιά θεωρείται ότι έγινε δεκτή.
Ο κανόνας
Η προθεσμία είναι τέσσερις μήνες και αρχίζει από τότε που ο κληρονόμος έμαθε την επαγωγή και τον λόγο της, δηλαδή τον θάνατο και αν καλείται από διαθήκη ή από τον νόμο.
Άρθρο 1847 παρ. 1 ΑΚ
Εξωτερικό
Αν ο θανών είχε την τελευταία κατοικία του στο εξωτερικό ή αν ο κληρονόμος διέμενε στο εξωτερικό όταν έμαθε την επαγωγή, η προθεσμία είναι ένα έτος.
Άρθρο 1847 παρ. 1 εδ. β΄ ΑΚ
Από τη δημοσίευση
Όταν ο κληρονόμος καλείται από διαθήκη, η προθεσμία δεν αρχίζει πριν από τη δημοσίευση της διαθήκης.
Άρθρο 1847 παρ. 2 ΑΚ
Αλυσίδα κληρονόμων
Μετά την αποποίηση η κληρονομιά επάγεται στους επόμενους κληρονόμους, π.χ. στα παιδιά του αποποιηθέντος, για τους οποίους αρχίζει νέα προθεσμία από τότε που μαθαίνουν την αποποίηση.
Άρθρα 1848 και 1856 ΑΚ
Πώς γίνεται η αποποίηση κληρονομιάς
Εκτίμηση της κληρονομιάς
Συγκεντρώνουμε ό,τι είναι γνωστό για τα περιουσιακά στοιχεία και τα χρέη (τράπεζες, ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, εγγυήσεις) και εξετάζουμε αν συμφέρει η αποποίηση ή η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής.
Δήλωση στο Ειρηνοδικείο
Ο κληρονόμος δηλώνει την αποποίηση στη γραμματεία του Ειρηνοδικείου της τελευταίας κατοικίας του κληρονομουμένου, με ληξιαρχική πράξη θανάτου. Με αντιπρόσωπο απαιτείται ειδικό συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο.
Άρθρο 1848 ΑΚ, άρθρο 812 ΚΠολΔ
Καταχώριση
Η δήλωση καταχωρίζεται στα βιβλία του Ειρηνοδικείου και εκδίδεται αντίγραφο ή πιστοποιητικό για χρήση σε τράπεζες, ΑΑΔΕ και δικαστήρια.
Ενημέρωση επόμενων κληρονόμων
Οι επόμενοι στη σειρά πρέπει να εξετάσουν κι εκείνοι αν θα αποποιηθούν, ιδίως αν είναι ανήλικοι.
Αποποίηση κληρονομιάς για ανήλικο
Για λογαριασμό ανηλίκου οι γονείς μπορούν να αποποιηθούν μόνο με προηγούμενη άδεια του δικαστηρίου (άρθρα 1526 και 1625 ΑΚ). Η αίτηση κατατίθεται στο δικαστήριο της κατοικίας του ανηλίκου, και κατά τη νομολογία η προθεσμία αναστέλλεται όσο εκκρεμεί η αίτηση. Χωρίς άδεια, η κληρονομιά θεωρείται ότι έγινε δεκτή με το ευεργέτημα της απογραφής, οπότε ο ανήλικος δεν ευθύνεται για χρέη πέρα από την αξία της κληρονομιάς.
Με το άρθρο 35 του ν. 4786/2021 ορίστηκε ερμηνευτικά ότι ο κληρονόμος που ενηλικιώνεται μπορεί να αποποιηθεί την κληρονομιά μέσα σε ένα έτος από την ενηλικίωσή του (άρθρο 1912 ΑΚ).
Ευεργέτημα της απογραφής
Αντί για αποποίηση, ο κληρονόμος μπορεί να δεχθεί την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής (άρθρα 1901 επ. ΑΚ). Τότε ευθύνεται για τα χρέη μόνο μέχρι την αξία της κληρονομιάς, αρκεί να συνταχθεί εμπρόθεσμα απογραφή. Είναι χρήσιμη επιλογή όταν δεν είναι σαφές αν η περιουσία υπερβαίνει τα χρέη.
Τι να προσέξετε πριν από την αποποίηση
Πράξεις διαχείρισης
Αν πουλήσετε ή χρησιμοποιήσετε στοιχεία της κληρονομιάς ως κύριος, μπορεί να θεωρηθεί ότι την αποδεχθήκατε σιωπηρά, και τότε η αποποίηση δεν είναι πλέον δυνατή.
Άρθρο 1850 ΑΚ
Όλη ή τίποτα
Η αποποίηση αφορά ολόκληρη την κληρονομική μερίδα· δεν μπορείτε να κρατήσετε το σπίτι και να αποποιηθείτε τα χρέη.
Δεν ανακαλείται
Η αποποίηση δεν ανακαλείται ελεύθερα· προσβάλλεται μόνο για πλάνη, απάτη ή απειλή, κατά τους όρους του νόμου.
ΑΑΔΕ και δηλώσεις
Όποιος αποποιείται δεν υποβάλλει δήλωση φόρου κληρονομιάς και δεν ευθύνεται για τα φορολογικά χρέη του θανόντος· χρειάζεται όμως να προσκομίζει την αποποίηση όπου του ζητηθεί.
Συχνές ερωτήσεις για την αποποίηση κληρονομιάς
Ποια είναι η προθεσμία για αποποίηση κληρονομιάς;
Τέσσερις μήνες από τότε που ο κληρονόμος έμαθε την επαγωγή και τον λόγο της. Ένα έτος αν ο θανών είχε την τελευταία κατοικία του στο εξωτερικό ή αν ο κληρονόμος διέμενε εκεί όταν το έμαθε (άρθρο 1847 ΑΚ).
Πού γίνεται η δήλωση αποποίησης;
Στη γραμματεία του Ειρηνοδικείου της τελευταίας κατοικίας του κληρονομουμένου, αυτοπροσώπως ή με ειδικό συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο.
Τι γίνεται αν περάσει το τετράμηνο;
Η κληρονομιά θεωρείται ότι έγινε δεκτή, και ο κληρονόμος ευθύνεται και για τα χρέη. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί προσβολή της αποδοχής για πλάνη, με τους όρους του νόμου.
Πώς γίνεται αποποίηση για ανήλικο παιδί;
Οι γονείς χρειάζονται προηγούμενη άδεια του δικαστηρίου της κατοικίας του ανηλίκου (άρθρα 1526 και 1625 ΑΚ). Αν δεν αποποιηθούν, η κληρονομιά θεωρείται αποδεκτή με το ευεργέτημα της απογραφής.
Μπορεί ένας ενήλικος να αποποιηθεί κληρονομιά που του επάχθη ως ανήλικος;
Ναι, μέσα σε ένα έτος από την ενηλικίωσή του, σύμφωνα με το ερμηνευτικό άρθρο 35 του ν. 4786/2021 σε συνδυασμό με το άρθρο 1912 ΑΚ.
Αν αποποιηθώ, ποιος κληρονομεί;
Όποιος θα καλούνταν αν δεν ζούσατε κατά τον θάνατο, συνήθως τα παιδιά σας ή οι επόμενοι συγγενείς. Γι’ αυτό συχνά χρειάζεται αποποίηση και από αυτούς.
Μπορώ να κρατήσω το σπίτι και να αποποιηθώ τα χρέη;
Όχι. Η αποποίηση αφορά όλη την κληρονομική μερίδα. Αν θέλετε να διατηρήσετε περιουσία χωρίς απεριόριστη ευθύνη, εξετάζεται η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής.
Τι είναι το ευεργέτημα της απογραφής;
Αποδοχή της κληρονομιάς με ευθύνη για τα χρέη μόνο μέχρι την αξία της, υπό τον όρο να συνταχθεί εμπρόθεσμα απογραφή (άρθρα 1901 επ. ΑΚ).
Πρέπει να πληρώσω φόρο αν αποποιηθώ;
Όχι, όποιος αποποιείται δεν υπόκειται σε φόρο κληρονομιάς για την κληρονομιά αυτή. Η αποποίηση πρέπει όμως να προσκομίζεται στην ΑΑΔΕ ή σε δανειστές όταν ζητηθεί.
Χρειάζεται δικηγόρος για την αποποίηση;
Η δήλωση μπορεί να γίνει από τον ίδιο τον κληρονόμο. Η νομική συμβουλή είναι όμως κρίσιμη για την προθεσμία, για τους ανήλικους, για τις πράξεις που θεωρούνται σιωπηρή αποδοχή και για την επιλογή ανάμεσα σε αποποίηση και απογραφή.
Σχετικές σελίδες
Μιλήστε μαζί μας πριν τρέξει η προθεσμία
Για αποποίηση κληρονομιάς, άδεια δικαστηρίου για ανήλικους ή αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής, η Δικηγορική Εταιρεία είναι στη διάθεσή σας, στα γραφεία μας στο κέντρο της Αθήνας, διαδικτυακά ή τηλεφωνικά. Φέρτε τη ληξιαρχική πράξη θανάτου και ό,τι γνωρίζετε για περιουσία και χρέη.
- Τηλεφωνικό Κέντρο211 001 5659
211 001 5660
211 001 5661 - Κινητό697 598 2659
- Emailinfo@katsalaw.gr
- ΔιεύθυνσηΤοσίτσα 10, Αθήνα 10683
Ό,τι μας εμπιστεύεστε καλύπτεται από το δικηγορικό απόρρητο.
Κατσάμπουλας Α. Δημήτριος – Αρβανίτη Δ. Χριστίνα και Συνεργάτες, Δικηγορική Εταιρεία. Οι πληροφορίες της σελίδας είναι γενικές και ενημερωτικές, αφορούν το ισχύον ελληνικό δίκαιο (τελευταίος έλεγχος: Οκτώβριος 2026) και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η έκβαση κάθε υπόθεσης εξαρτάται από τα ιδιαίτερα στοιχεία της.
